Klasa 1 · rozdział 2

Zmienne i typy proste

Skrypt już się uruchamia. Teraz uczysz się przechowywać dane i rozpoznawać ich rodzaj. Pojęcia: zmienna, typ. Operatory, typeof i szablony — kolejny rozdział.

Po tym rozdziale powinieneś umieć

  • deklarować zmienne przez let i const i wiedzieć, czemu unikać var;
  • nadać zmiennej nazwę zgodną z zasadami języka;
  • rozpoznać typy number, string, boolean, undefined, null;
  • odróżnić wynik prompt: tekst, pusty łańcuch i null (Anuluj).

1. let, const i var

Deklaracja to zapowiedź nazwy. Inicjalizacja to pierwsze nadanie wartości.

"use strict";

let imie;                 // deklaracja — na razie undefined
imie = "Ania";           // pierwsze przypisanie (inicjalizacja)

const klasa = "1 TIP";   // deklaracja i inicjalizacja razem
Słowo Zmiana wartości Kiedy używać
let Można przypisać inną wartość później Gdy wartość ma się zmieniać (licznik, wynik z prompt)
const Nie wolno przypisać ponownie Gdy nazwa ma trzymać jedną wartość (stała stawka, komunikat)
var Można zmieniać, ale działa inaczej niż let Tylko w starym kodzie — w nowym skrypcie nie używaj
Domyślna kolejność Najpierw pytaj: „czy ta nazwa ma dostać inną wartość?”. Jeśli nie — const. Jeśli tak — let. var pomijasz: ma szerszy zakres (funkcja, nie blok) i pozwala na dziwne ponowne deklaracje. W trybie ścisłym przypisanie bez let/const to błąd.
const vat = 23;
// vat = 8;  ← błąd: Assignment to constant variable

let punkty = 0;
punkty = punkty + 10;    // OK

const trzeba od razu zainicjalizować: sam const stawka; to błąd. let stawka; jest dozwolone — wartość to wtedy undefined.

2. Nazwy zmiennych

Litery, cyfry, _, $; nazwa nie zaczyna się od cyfry. Na start: bez polskich znaków i spacji (imieUcznia, nie imię ucznia). Wielkość liter ma znaczenie: imie i Imie to dwie różne nazwy.

Dobrze

let wiek = 16;
const MAX_PKT = 100;
let liczbaSztuk = 3;

Źle

let 1wiek = 16;
let moje imie = "Ania";
let class = "1 TIP";  // class jest zarezerwowane

3. Typy proste

Na razie pracujesz na typach prostych (prymitywnych). Tablice i obiekty — później. Typ mówi, jakiego rodzaju jest wartość i co wolno z nią zrobić.

Typ Przykład Uwaga
number 16, -3, 4.5 Całkowite i ułamkowe to ten sam typ. Jest też NaN („not a number”) — to nadal typ number.
string "Ania", 'TIP' Łańcuch znaków. Cudzysłów i apostrof działają tak samo, dopóki nie mieszasz ich w środku.
boolean true, false Bez cudzysłowu. "true" to już tekst, nie prawda logiczna.
undefined undefined Zmienna zadeklarowana, ale bez wartości.
null null Świadomy brak wartości. prompt zwraca null po Anuluj.
let wiek = 16;
let imie = "Ania";
let zaliczony = true;
let uwagi;                 // undefined
let brak = null;

console.log(wiek);
console.log(imie);
console.log(zaliczony);
null i undefined to nie to samo undefined — „jeszcze nic tu nie wstawiono”. null — „tu celowo nic nie ma”. Nie myl też z pustym łańcuchem "" (to jest string, tylko bez znaków).

Istnieją też bigint i symbol — na ten rok ich nie używasz. Jak sprawdzić typ operatorem typeof — następny rozdział.

4. prompt: łańcuch, pusto, Anuluj

prompt z rozdziału 1 zawsze zwraca łańcuch albo null. Nawet gdy uczeń wpisze 16, w zmiennej siedzi "16" (tekst), nie liczba.

const wpis = prompt("Podaj imię");
console.log(wpis);
UżytkownikWartość w JSTyp
Wpisał Ania i OK"Ania"string
Nic nie wpisał, OK""string (pusty)
Anulujnullnull

Na razie wypisuj wynik w konsoli i oglądaj, co przyszło. Zamiana tekstu na liczbę (Number, parseInt) jest w następnym rozdziale — tu ważne, żebyś widział, że prompt nie daje od razu number.

Ćwiczenia do samodzielnego wykonania

Własny folder, plik HTML + skrypt.js, wynik w konsoli (F12). Na początku pliku JS: "use strict";.

Ćwiczenie 1. let i const łatwe

Zadeklaruj let z imieniem i const z nazwą klasy. Wypisz obie wartości console.log. Spróbuj potem zmienić klasę — przeczytaj błąd w konsoli i zostaw const (skomentuj nieudane przypisanie).

Ćwiczenie 2. Pięć wartości łatwe

Wypisz w konsoli po kolei: liczbę, łańcuch, true, zmienną bez wartości oraz null. W komentarzu przy każdej linii napisz, jaki to typ.

Ćwiczenie 3. prompt trzy razy średnie

Wywołaj prompt. Sprawdź w konsoli trzy sytuacje: wpisany tekst, pusty OK, Anuluj. Zapisz w komentarzu, co zobaczyłeś za każdym razem.

Ćwiczenie 4. true to nie "true" średnie

Dwie zmienne: let a = true; i let b = "true";. Wypisz obie. W komentarzu: która jest boolean, która string.

Ćwiczenie 5. Popraw nazwy trudne

Ten fragment nie zadziała. Popraw nazwy i słowa kluczowe, zostaw te same wartości:

var 1imie = "Ola";
let moja klasa = "1 TIP";
class = 1;

Użyj let / const. W komentarzu: czemu var i class odpadają.

Sprawdź się

1. Które słowo pozwala później nadać zmiennej inną wartość?
2. Jaki typ ma wartość "16" (w cudzysłowie)?
3. prompt po kliknięciu Anuluj zwraca:
4. Zmienna let x; bez przypisania ma wartość:
5. W nowym skrypcie zamiast var używasz:

Wymagania na ocenę

Ocena wyższa zawiera wymagania na oceny niższe. Ten rozdział: deklaracja i typy proste (bez operatorów).

Ocena Uczeń
2 Deklaruje zmienną słowem let i nadaje jej wartość. Rozpoznaje typy number, string, boolean w przykładzie.
3 Stosuje let i const w prostym skrypcie. Wskazuje undefined albo null w przykładzie.
4 Rozróżnia wynik prompt (tekst / pusto / Anuluj). Nie myli true z "true".
5 Uzasadnia, kiedy użyć const, a kiedy let, i dlaczego unikać var.
6 Poprawia gotowy fragment z błędnymi nazwami / var i wyjaśnia null vs undefined vs "".

Lista „już umiem”