Klasa 1 · rozdział 3

typeof, konwersja i operatory

Zmienne i typy z poprzedniego rozdziału już znasz. Teraz sprawdzasz rodzaj wartości, zamieniasz tekst na liczbę i liczysz. Pojęcia: operator, konwersja.

Po tym rozdziale powinieneś umieć

  • sprawdzić typ operatorem typeof i wykonać jawną konwersję;
  • stosować operatory arytmetyczne, przypisania, porównania i logiczne;
  • wybrać === zamiast == oraz zbudować łańcuch szablonem `${…}`.

1. typeof i konwersja typów

typeof wartosc zwraca nazwę typu jako łańcuch.

console.log(typeof 7);          // "number"
console.log(typeof "7");        // "string"
console.log(typeof true);       // "boolean"
console.log(typeof undefined);  // "undefined"
console.log(typeof null);       // "object"  ← historyczna dziwactwo języka
Pułapka typeof null typeof null daje "object". To stary błąd standardu, zostawiony dla zgodności. Brak wartości sprawdzasz przez wartosc === null, nie przez typeof.

Jawna konwersja

prompt zawsze zwraca łańcuch (albo null). Żeby dodać liczby, zamień tekst na liczbę sam.

const wpis = prompt("Podaj liczbę");
const n = Number(wpis);
console.log(n + 1);
Narzędzie Przykład Wynik
Number(x) Number("12") 12. Pusty łańcuch → 0. Śmieci → NaN.
parseInt(x, 10) parseInt("12px", 10) 12 — czyta od lewej, aż trafi na nie-cyfrę. Drugi argument: system dziesiętny.
parseFloat(x) parseFloat("3.14zł") 3.14
String(x) String(16) "16"
Boolean(x) Boolean(0) false. Fałszem są też "", null, undefined, NaN.

NaN oznacza „to nie jest liczba”. Porównanie NaN === NaN jest false. Sprawdzasz: Number.isNaN(n).

Niejawna konwersja psuje wynik "2" + 3 daje "23" (plus przy łańcuchu skleja). "2" - 3 daje -1 (minus zawsze liczy). Gdy wynik jest dziwny, wypisz typeof obu stron i skonwertuj jawnie.

2. Operatory arytmetyczne i przypisania

+ - * / % (reszta z dzielenia) ** (potęga).

console.log(10 % 3);   // 1
console.log(2 ** 3);   // 8

Przypisanie: =. Skróty: += -= *= /= %=. ++ zwiększa o 1, -- zmniejsza o 1.

let punkty = 10;
punkty += 5;     // 15
punkty++;        // 16
Kolejność Potęga i mnożenie/dzielenie przed dodawaniem. Nawiasy () rozstrzygają wątpliwości: (2 + 3) * 4 to 20, nie 14.

3. Operatory porównania i logiczne. ===

Porównanie daje true albo false: > < >= <= oraz == / != (luźne) i === / !== (ścisłe).

console.log(5 == "5");   // true  — JS zamienia typy
console.log(5 === "5");  // false — number vs string
console.log(0 == false); // true
console.log(0 === false); // false
Pisz === Ścisła równość wymaga tej samej wartości i tego samego typu. Luźne == zostaw na świadomy wyjątek. Tę samą zasadę powtórzysz w PHP w klasie 2.

Logika: && (i — obie strony prawda), || (lub — choć jedna), ! (zaprzeczenie).

const wiek = 17;
const zgoda = true;
console.log(wiek >= 16 && zgoda);  // true
console.log(!(wiek < 18));          // false

4. Łańcuchy i szablony

Sklejanie plusem działa, ale przy dłuższych zdaniach łatwo o błąd. Szablon (template string) otaczasz grawisami ` (klawisz zwykle pod Esc) i wstawiasz wyrażenie w ${…}.

const imie = "Ania";
const rok = 1;

console.log("Cześć, " + imie + ", klasa " + rok);
console.log(`Cześć, ${imie}, klasa ${rok}`);
console.log(`Suma: ${2 + 2}`);

W apostrofach i zwykłych cudzysłowach ${imie} nie zadziała — to zwykłe znaki. W PHP interpolacja jest w cudzysłowach; tu tylko w grawisach.

Przydatne: napis.length (długość), sklejanie. Więcej metod String — później.

Ćwiczenia do samodzielnego wykonania

Własny folder, plik HTML + skrypt.js, wynik w konsoli (F12). Na początku pliku JS: "use strict";.

Ćwiczenie 1. typeof łatwe

Cztery wartości: liczba, łańcuch, true, wynik prompt. Dla każdej wypisz wartość i typeof.

Ćwiczenie 2. Liczenie z prompt średnie

Pobierz dwie liczby przez prompt, zamień je Number, wypisz sumę, iloczyn i resztę z dzielenia. Jeśli użytkownik wpisze litery — w konsoli zobaczysz NaN. Dopisz komentarz, skąd się wziął.

Ćwiczenie 3. Szablon i === średnie

Po wczytaniu wieku (łańcuch z prompt) wypisz szablonem `Masz ${wiek} lat`. Porównaj wiek == 18 oraz wiek === 18 i Number(wiek) === 18. Zapisz w komentarzu, które porównanie jest ścisłe i czemu dwa pierwsze mogą się różnić.

Ćwiczenie 4. Plus, który skleja trudne

Uruchom i wyjaśnij w komentarzach wyniki: "2" + 3, "2" - 3, Number("2") + 3. Wskaż, gdzie niejawna konwersja psuje (albo zmienia) oczekiwane dodawanie.

Ćwiczenie 5. Popraw kod trudne

Wklej do pliku, uruchom, potem popraw tak, by suma dwóch wpisanych liczb była liczbą, a komunikat szablonem:

var a = prompt("a");
var b = prompt("b");
alert("Suma: " + a + b);

Zamień var na let/const, dodaj jawną konwersję, obsłuż Anuluj (null). Krótki komentarz: null vs undefined vs pusty łańcuch.

Najpierw sprawdź a === null || b === null. Potem Number(a) i Number.isNaN.

Sprawdź się

1. Number("12") daje:
2. Jaki typ ma wartość "16" (w cudzysłowie)?
3. Wynik 5 === "5" to:
4. Co zwraca typeof null?
5. Który zapis wstawia zmienną imie w środek tekstu?

Wymagania na ocenę

Ocena wyższa zawiera wymagania na oceny niższe. Ten rozdział: typeof, konwersja, operatory, szablony.

Ocena Uczeń
2 Sprawdza typ operatorem typeof. Wykonuje proste działanie arytmetyczne według wzoru.
3 Wykonuje działania arytmetyczne i porównania. Stosuje jawną konwersję Number przy prompt.
4 Stosuje operatory logiczne oraz ===. Wykonuje jawną konwersję (Number, String, Boolean lub parseInt). Buduje łańcuch szablonem `${…}`.
5 Dobiera jawną konwersję do działania. Wskazuje miejsce, w którym + skleja łańcuchy albo niejawna konwersja psuje wynik.
6 Analizuje pułapki typów (NaN, null vs undefined, == vs ===) i poprawia gotowy kod.

Lista „już umiem”