Klasa 2 · rozdział 9
Formularze GET i POST
Przeglądarka wysyła pola formularza na serwer. PHP czyta je z
$_GET albo $_POST — zależnie od atrybutu method.
Cele
- Odróżniasz GET od POST i czytasz pole przez
isset. Odczytujesz parametr z linku (?id=3). - Wypisujesz tekst z formularza dopiero po
htmlspecialchars. - Sprawdzasz puste pole, długość i zakres. Po błędzie pole zostaje wypełnione.
- Odczytujesz checkbox, radio i select i po błędzie przywracasz zaznaczenie.
- Składasz cały formularz w jednym pliku i zapisujesz poprawne zgłoszenie do pliku tekstowego.
Pliki w C:\xampp\htdocs\cwiczenia-php\, adres
http://localhost/cwiczenia-php/…. Formularz otwarty z dysku (file://) nie uruchamia PHP.
1. GET i $_GET
Przy method="get" przeglądarka dokleja pola do adresu, po znaku ?.
Kolejne pola łączy &. PHP wkłada je do tablicy $_GET.
Kluczem jest atrybut name, nie tekst etykiety.
<form method="get" action="szukaj.php">
<label>Fraza
<input type="text" name="fraza">
</label>
<button type="submit">Szukaj</button>
</form>
Po wysłaniu słowa „ania” pasek adresu wygląda tak:
szukaj.php?fraza=ania. Taki adres da się skopiować i otworzyć ponownie.
<?php
$fraza = "";
if (isset($_GET["fraza"])) {
$fraza = trim($_GET["fraza"]);
echo "Szukasz: " . htmlspecialchars($fraza);
}
isset jest fałszywe, gdy w adresie nie ma tego klucza — pierwsze otwarcie strony, zanim ktokolwiek wyszukał.
Pusty formularz i tak wysyła klucz: szukaj.php?fraza=. Wtedy isset jest prawdziwe, a po trim zostaje pusty napis.
W adresie widać wszystko, co poszło GET-em. Hasła i dłuższych treści formularza tym sposobem nie wysyłasz.
GET w zwykłym linku
Parametr w adresie nie musi pochodzić z formularza. Często to zwykły link, np. lista produktów, gdzie każdy prowadzi do tej samej strony z innym numerem:
<a href="produkt.php?id=3">Klawiatura</a>
<a href="produkt.php?id=7">Myszka</a>
<?php
$id = 0;
if (isset($_GET["id"])) {
$id = (int) $_GET["id"];
}
if ($id > 0) {
echo "Wybrany produkt nr " . $id;
} else {
echo "Nie wybrano produktu.";
}
(int) zamienia tekst z adresu na liczbę całkowitą. Gdy ktoś wpisze w adres
?id=abc, wyjdzie 0 i strona pokaże „Nie wybrano produktu”.
Ten sam numer w klasie 2 posłuży do pobrania jednego rekordu z bazy.
2. POST i $_POST
Przy method="post" pola idą w treści żądania, nie w pasku adresu.
PHP czyta je z $_POST. Formularz bez atrybutu action wysyła dane do tego samego pliku, w którym jest.
<?php
$imie = "";
if (isset($_POST["wyslij"])) {
$imie = trim($_POST["imie"]);
echo "Cześć, " . htmlspecialchars($imie);
}
?>
<form method="post">
<label>Imię
<input type="text" name="imie">
</label>
<button type="submit" name="wyslij">Wyślij</button>
</form>
Przycisk ma name="wyslij". Dopóki nikt go nie kliknął, klucza wyslij w $_POST nie ma
i isset jest fałszywe — strona pokazuje sam formularz. Po kliknięciu klucz jest, nawet gdy imię zostało puste.
| GET | POST | |
|---|---|---|
| Gdzie są pola | w adresie, po ? | w treści żądania, pasek zostaje bez pól |
| Tablica PHP | $_GET | $_POST |
| Kiedy | szukanie, filtr, link do jednego rekordu (?id=3) | dane, które coś zapisują, hasło, dłuższy tekst |
| Odświeżenie | przeglądarka powtarza ten sam adres | przeglądarka pyta, czy wysłać formularz jeszcze raz |
htmlspecialchars zamienia znaki specjalne HTML (<, >, &, ")
na bezpieczne zapisy, zanim tekst z pola trafi na stronę. Dzięki temu znacznik wpisany w pole
się nie wykona, a cudzysłów nie urwie atrybutu value="…".
W przykładach przy value piszemy htmlspecialchars($imie, ENT_QUOTES, "UTF-8").
ENT_QUOTES zamienia dodatkowo apostrof ', a "UTF-8" mówi, jak zapisane są polskie litery.
Od PHP 8.1 to ustawienia domyślne, więc samo htmlspecialchars($imie) też zadziała.
Dłuższy zapis jest pewny także na starszym PHP.
3. Walidacja i wartość pola
Serwer sprawdza dane jeszcze raz, nawet gdy przeglądarka ma własne podpowiedzi. Błędy zbierasz w tablicy. Puste pole, za długi tekst i liczba poza zakresem to osobne komunikaty.
<?php
$imie = "";
$wiek = "";
$bledy = [];
if (isset($_POST["wyslij"])) {
$imie = trim($_POST["imie"]);
$wiek = trim($_POST["wiek"]);
if ($imie === "") {
$bledy[] = "Podaj imię.";
} elseif (mb_strlen($imie) > 40) {
$bledy[] = "Imię może mieć najwyżej 40 znaków.";
}
if (!ctype_digit($wiek)) {
$bledy[] = "Podaj wiek jako liczbę całkowitą.";
} elseif ((int) $wiek < 10 || (int) $wiek > 20) {
$bledy[] = "Wiek ma być od 10 do 20.";
}
}
?>
Dwie funkcje w tym kodzie wymagają słowa wyjaśnienia:
| Funkcja | Co robi | Przykład |
|---|---|---|
mb_strlen($tekst) |
liczy litery, także polskie | mb_strlen("Łódź") → 4 |
strlen($tekst) |
liczy bajty; polska litera zajmuje 2 bajty | strlen("Łódź") → 7 |
ctype_digit($tekst) |
true, gdy napis składa się wyłącznie z cyfr |
"15" → true; "", "15.5", "-3", "abc" → false |
Najpierw ctype_digit sprawdza, czy w polu jest liczba całkowita. Dopiero potem (int)
zamienia ją na liczbę i porównujesz zakres. Pusty napis też nie przechodzi, więc nie trzeba osobno sprawdzać "".
Pole, którego nie ma w żądaniu (dla chętnych).
isset($_POST["wyslij"]) mówi, że formularz został wysłany. Zakładamy wtedy, że pola
imie i wiek też przyszły — przy naszym formularzu tak jest zawsze.
Gdyby ktoś wysłał żądanie z pominięciem pola, PHP pokaże Warning. Ostrożniejszy odczyt jednego pola:
$imie = "";
if (isset($_POST["imie"])) {
$imie = trim($_POST["imie"]);
}
To samo w jednej linii: $imie = trim($_POST["imie"] ?? "");.
Operator ?? znaczy: „weź wartość z lewej, a jeśli jej nie ma — tę z prawej”.
Na sprawdzianie wystarczy wersja z isset.
Komunikaty wypisujesz nad formularzem. W value wstawiasz to, co użytkownik już wpisał —
po błędzie nie każe mu zaczynać od pustego pola.
<?php if (count($bledy) > 0): ?>
<ul>
<?php foreach ($bledy as $blad): ?>
<li><?php echo htmlspecialchars($blad); ?></li>
<?php endforeach; ?>
</ul>
<?php endif; ?>
<form method="post">
<label>Imię
<input type="text" name="imie"
value="<?php echo htmlspecialchars($imie, ENT_QUOTES, 'UTF-8'); ?>">
</label>
<label>Wiek
<input type="text" name="wiek"
value="<?php echo htmlspecialchars($wiek, ENT_QUOTES, 'UTF-8'); ?>">
</label>
<button type="submit" name="wyslij">Zapisz</button>
</form>
Ślad: ktoś wysyła imię puste i wiek 30.
isset($_POST["wyslij"])jest prawdziwe.- Do
$bledywchodzą dwa zdania: puste imię i wiek poza zakresem. - Formularz rysuje się znowu. Pole wieku ma w
valuenapis30. - Komunikatu „zapisano” nie ma, bo tablica błędów nie jest pusta.
Zapis if (…): … endif; i foreach (…): … endforeach; to ta sama instrukcja co z klamrami,
tylko wygodniejsza między kawałkami HTML — od razu widać, gdzie się kończy.
Atrybut required w HTML (<input name="imie" required>) sprawia, że przeglądarka
nie wyśle pustego pola. To wygoda dla użytkownika, ale nie zabezpieczenie: w narzędziach F12 da się go usunąć
i wysłać formularz mimo wszystko. Dlatego PHP i tak sprawdza każde pole (ćwiczenie 6).
4. Checkbox, radio, select
Pole tekstowe po wysłaniu formularza zawsze jest w $_POST, nawet puste. Zaznaczenie działa inaczej.
| Kontrolka | Co przychodzi | Jak sprawdzasz |
|---|---|---|
| checkbox | klucz jest tylko wtedy, gdy ptaszek był zaznaczony | isset($_POST["regulamin"]) |
| radio | jedna wartość wspólnej nazwy, ta z zaznaczonego kółka | isset, potem porównanie z dozwoloną listą |
| select | wartość wybranej option |
pusty value="" traktujesz jak brak wyboru |
Najpierw PHP: odczyt i sprawdzenie. Zmienne $dzial i $klasa zaczynają jako pusty napis — przy pierwszym wejściu nic nie jest wybrane.
$dzial = "";
$klasa = "";
if (isset($_POST["wyslij"])) {
if (!isset($_POST["regulamin"])) {
$bledy[] = "Zaznacz akceptację regulaminu.";
}
if (isset($_POST["dzial"])) {
$dzial = $_POST["dzial"];
}
if ($dzial !== "php" && $dzial !== "js") {
$bledy[] = "Wybierz dział.";
}
if (isset($_POST["klasa"])) {
$klasa = $_POST["klasa"];
}
if ($klasa !== "1" && $klasa !== "2") {
$bledy[] = "Wybierz klasę.";
}
}
Potem HTML. Po błędzie zaznaczenie ma wrócić, tak jak tekst wraca do value.
Przy każdym kółku i każdej opcji pytasz: „czy to jest wartość, którą wysłano?”. Jeśli tak — wypisujesz
checked (checkbox, radio) albo selected (select).
<label>
<input type="checkbox" name="regulamin" value="tak"
<?php if (isset($_POST["regulamin"])) echo "checked"; ?>>
Akceptuję regulamin
</label>
<label>
<input type="radio" name="dzial" value="php"
<?php if ($dzial === "php") echo "checked"; ?>> PHP
</label>
<label>
<input type="radio" name="dzial" value="js"
<?php if ($dzial === "js") echo "checked"; ?>> JavaScript
</label>
<select name="klasa">
<option value="">— wybierz —</option>
<option value="1" <?php if ($klasa === "1") echo "selected"; ?>>klasa 1</option>
<option value="2" <?php if ($klasa === "2") echo "selected"; ?>>klasa 2</option>
</select>
Ślad: ktoś wybrał „JavaScript” i „klasa 2”, ale nie zaznaczył regulaminu.
$dzialto"js",$klasato"2". Jedyny błąd: regulamin.- Przy kółku PHP warunek
$dzial === "php"jest fałszywy — nic nie wypisuje. - Przy kółku JavaScript warunek jest prawdziwy — w HTML pojawia się
checked. - W select tak samo:
selecteddostaje tylko opcjavalue="2".
Nie ufaj temu, że w HTML są tylko dwie opcje. W żądaniu da się podmienić wartość, dlatego w PHP porównujesz ją z listą, którą sam uznajesz za poprawną.
5. Cały formularz w jednym pliku
Na sprawdzianie i na arkuszu zwykle wystarcza jeden plik PHP. Poniżej kompletny plik
zgloszenie.php — skopiuj go do htdocs\cwiczenia-php i uruchom.
Kolejność jest zawsze ta sama:
- Na górze puste zmienne pól, pusta tablica
$bledyi pusty$komunikat. if (isset($_POST["wyslij"]))— odczyt pól itrim.- Sprawdzanie danych. Każdy problem to jedno zdanie dopisane do
$bledy. - Gdy
count($bledy) === 0, ustawiasz komunikat sukcesu. - Niżej HTML: komunikat albo lista błędów, potem formularz z wartościami ze zmiennych.
Część PHP — góra pliku
<?php
error_reporting(E_ALL);
ini_set('display_errors', '1');
// 1. Puste wartości na start
$imie = "";
$wiek = "";
$dzial = "";
$bledy = [];
$komunikat = "";
// 2. Czy formularz został wysłany?
if (isset($_POST["wyslij"])) {
$imie = trim($_POST["imie"]);
$wiek = trim($_POST["wiek"]);
if (isset($_POST["dzial"])) {
$dzial = $_POST["dzial"];
}
// 3. Sprawdzanie danych
if ($imie === "") {
$bledy[] = "Podaj imię.";
} elseif (mb_strlen($imie) > 40) {
$bledy[] = "Imię może mieć najwyżej 40 znaków.";
}
if (!ctype_digit($wiek)) {
$bledy[] = "Podaj wiek jako liczbę całkowitą.";
} elseif ((int) $wiek < 10 || (int) $wiek > 20) {
$bledy[] = "Wiek ma być od 10 do 20.";
}
if ($dzial !== "php" && $dzial !== "js") {
$bledy[] = "Wybierz dział.";
}
if (!isset($_POST["regulamin"])) {
$bledy[] = "Zaznacz akceptację regulaminu.";
}
// 4. Brak błędów = sukces
if (count($bledy) === 0) {
$komunikat = "Zapisano zgłoszenie: " . $imie . ".";
}
}
?>
Część HTML — dół tego samego pliku
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Zgłoszenie na kółko</title>
</head>
<body>
<h1>Zgłoszenie na kółko</h1>
<?php if ($komunikat !== ""): ?>
<p><?php echo htmlspecialchars($komunikat); ?></p>
<?php endif; ?>
<?php if (count($bledy) > 0): ?>
<ul>
<?php foreach ($bledy as $blad): ?>
<li><?php echo htmlspecialchars($blad); ?></li>
<?php endforeach; ?>
</ul>
<?php endif; ?>
<form method="post">
<label>Imię
<input type="text" name="imie"
value="<?php echo htmlspecialchars($imie, ENT_QUOTES, 'UTF-8'); ?>">
</label>
<label>Wiek
<input type="text" name="wiek"
value="<?php echo htmlspecialchars($wiek, ENT_QUOTES, 'UTF-8'); ?>">
</label>
<p>Dział:
<label><input type="radio" name="dzial" value="php"
<?php if ($dzial === "php") echo "checked"; ?>> PHP</label>
<label><input type="radio" name="dzial" value="js"
<?php if ($dzial === "js") echo "checked"; ?>> JavaScript</label>
</p>
<label>
<input type="checkbox" name="regulamin" value="tak"
<?php if (isset($_POST["regulamin"])) echo "checked"; ?>>
Akceptuję regulamin
</label>
<button type="submit" name="wyslij">Wyślij</button>
</form>
</body>
</html>
Sprawdź plik po kolei:
- Pierwsze wejście: pusty formularz, bez błędów i bez komunikatu.
- Kliknij „Wyślij” bez wypełniania: cztery błędy na liście.
- Wpisz imię „Łucja”, wiek „abc”, wybierz dział: jeden błąd (wiek), imię i dział zostają.
- Popraw wiek na 16 i zaznacz regulamin: „Zapisano zgłoszenie: Łucja.”
Użytkownik widzi krótkie zdania z tablicy $bledy i z $komunikat.
Ścieżki dysku i komunikaty PHP zostają wyłączone na stronie, którą ogląda ktoś inny
(display_errors na własnym XAMPP-ie przy nauce może zostać włączone).
Na zadaniu z formularzem liczy się serwer: puste pole, zły zakres, brak zaznaczenia,
wartość z powrotem w polu i htmlspecialchars przy wypisie. Sam komunikat w przeglądarce,
bez sprawdzenia w PHP, nie wystarcza.
6. Zapis zgłoszeń do pliku
Na razie „Zapisano” to tylko napis — po zamknięciu strony zgłoszenia nie ma. Wystarczą dwie zmiany z rozdziału 8, żeby dane naprawdę zostały na serwerze: poprawne zgłoszenie dopisujesz do pliku, a pod formularzem wypisujesz listę.
Każde zgłoszenie to jedna linia w zgloszenia.txt, pola oddzielone średnikiem — tak jak w oceny.txt z rozdziału 8:
Łucja;16;js
Kamil;17;php
Zmiana 1 — w części PHP podmień krok 4
// 4. Brak błędów = zapis do pliku i sukces
if (count($bledy) === 0) {
$linia = $imie . ";" . $wiek . ";" . $dzial . "\n";
file_put_contents(__DIR__ . "/zgloszenia.txt", $linia, FILE_APPEND);
$komunikat = "Zapisano zgłoszenie: " . $imie . ".";
}
FILE_APPEND dopisuje linię na końcu. Bez niego każde zgłoszenie kasowałoby poprzednie.
Do pliku trafia tylko zgłoszenie bez błędów, bo zapis stoi wewnątrz if (count($bledy) === 0).
Zmiana 2 — w części HTML pod formularzem dopisz listę
<h2>Lista zgłoszeń</h2>
<?php
$sciezka = __DIR__ . "/zgloszenia.txt";
if (file_exists($sciezka)) {
$wiersze = file($sciezka, FILE_IGNORE_NEW_LINES | FILE_SKIP_EMPTY_LINES);
echo "<table>";
echo "<tr><th>Imię</th><th>Wiek</th><th>Dział</th></tr>";
foreach ($wiersze as $wiersz) {
$czesci = explode(";", $wiersz);
echo "<tr>";
echo "<td>" . htmlspecialchars($czesci[0]) . "</td>";
echo "<td>" . htmlspecialchars($czesci[1]) . "</td>";
echo "<td>" . htmlspecialchars($czesci[2]) . "</td>";
echo "</tr>";
}
echo "</table>";
} else {
echo "<p>Nie ma jeszcze zgłoszeń.</p>";
}
?>
file_exists: przed pierwszym zgłoszeniem pliku jeszcze nie ma — wtedy krótki komunikat zamiast błędu.filez flagami daje tablicę linii bez\ni bez pustych wierszy.explode(";", …)tnie linię na imię, wiek i dział.htmlspecialcharsprzy wypisie jest konieczny: w pliku jest tekst, który wpisał ktoś obcy.
Średnik w imieniu („Ala;Ola”) popsułby podział na kolumny. Na ćwiczeniu możesz dopisać walidację:
if (strpos($imie, ";") !== false) → błąd „Imię nie może zawierać średnika.”
Odświeżenie po zapisie (dla chętnych).
Po udanym zapisie naciśnij F5. Przeglądarka zapyta, czy wysłać formularz jeszcze raz.
Jeśli się zgodzisz, ta sama linia zapisze się drugi raz. W prawdziwych aplikacjach zaraz po zapisie robi się
przekierowanie: header("Location: zgloszenie.php"); exit;. Przeglądarka otwiera stronę od nowa
zwykłym GET-em i F5 nic już nie wysyła. header działa tylko przed pierwszym wypisanym znakiem HTML,
a komunikat „Zapisano” znika razem z przeładowaniem. Na sprawdzianie nie jest to wymagane.
7. Ćwiczenia
Każde ćwiczenie to osobny plik .php w htdocs\cwiczenia-php.
Tekst z pól wypisuj przez htmlspecialchars.
Ćwiczenie 1. GET łatwe
- Formularz
method="get"z jednym polemfraza. - Gdy klucz jest w
$_GET, wypisz „Szukasz: …” z treścią potrim. - Otwórz stronę bez parametru i z dopisanym w adresie
?fraza=php. Oba wejścia mają działać.
Ćwiczenie 2. Linki z numerem łatwe
- Na stronie
lista.phpzrób trzy linki doprodukt.phpz?id=1,?id=2,?id=3. - W
produkt.phpodczytajidprzezisseti(int). - Wypisz „Produkt nr …”. Wpisz ręcznie w adres
?id=abci sprawdź, że pojawia się „Nie wybrano produktu”.
Ćwiczenie 3. POST łatwe
- Formularz
method="post"bez atrybutuaction. Przycisk maname="wyslij". - Po wysłaniu wypisz imię. Przed pierwszym kliknięciem nie wypisuj pustego powitania.
- Sprawdź w pasku adresu, że imienia tam nie ma.
Ćwiczenie 4. Błędy i value średnie
- Pola: imię (wymagane, najwyżej 40 znaków) i liczba punktów od 0 do 100.
- Długość imienia licz przez
mb_strlen, punkty sprawdź przezctype_digit. - Błędy zbierasz w tablicy i pokazujesz w liście.
- Po błędzie oba pola mają zostać wypełnione tym, co było wysłane. Sprawdź wpisując „Łucja” i „12.5”.
if (!ctype_digit($punkty)) — błąd „Podaj liczbę całkowitą”, potem elseif ((int) $punkty > 100). Ujemnej liczby nie trzeba sprawdzać osobno: minus to nie cyfra, więc ctype_digit("-5") daje false.Ćwiczenie 5. Select i radio średnie
- Radio: dwa działy. Select: pusta opcja „wybierz” i dwie klasy.
- Odrzuć brak wyboru i wartość spoza listy, którą sam wpisałeś w PHP.
- Po błędzie zaznaczenie ma wrócić (
checked/selected).
$dzial = "";. Przy każdym kółku: <?php if ($dzial === "php") echo "checked"; ?> — zmieniasz tylko wartość w cudzysłowie. Przy opcjach select tak samo, ale z selected.Ćwiczenie 6. required kontra PHP średnie
- Do pola imienia z ćwiczenia 4 dopisz w HTML atrybut
required. Spróbuj wysłać pusty formularz — przeglądarka nie pozwala. - Otwórz F12, w zakładce Elements kliknij pole imienia i usuń atrybut
required. - Wyślij pusty formularz jeszcze raz. Na stronie ma się pojawić błąd z PHP „Podaj imię.”
- W komentarzu w kodzie napisz jednym zdaniem, czemu samo
requirednie wystarcza.
Ćwiczenie 7. Jeden plik jak na arkuszu trudne
- POST: imię, wiek 10–20, checkbox regulaminu.
- Komunikat „Zapisano zgłoszenie” pojawia się tylko, gdy formularz był wysłany i
$bledyjest puste. - Przy błędzie widać listę zdań i uzupełnione pola. Odświeżenie pustej strony nie pokazuje ani błędu, ani sukcesu.
if (isset($_POST["wyslij"])) → sprawdzanie → count($bledy) === 0 → HTML. Checkbox sprawdzasz tylko przez isset($_POST["regulamin"]).Ćwiczenie 8. Zgłoszenia w pliku trudne
- Rozbuduj ćwiczenie 7: poprawne zgłoszenie dopisz do
zgloszenia.txtw postaciimię;wiek. - Pod formularzem wypisz wszystkie zgłoszenia w tabeli HTML i ich liczbę.
- Gdy pliku jeszcze nie ma, pokaż „Nie ma jeszcze zgłoszeń.”
- Wyślij jedno błędne zgłoszenie i sprawdź, że w pliku nie przybyło linii.
file_put_contents(__DIR__ . "/zgloszenia.txt", $linia, FILE_APPEND) wewnątrz if (count($bledy) === 0). Odczyt: file(…, FILE_IGNORE_NEW_LINES | FILE_SKIP_EMPTY_LINES), liczba zgłoszeń to count($wiersze).8. Sprawdź się
9. Na jaką ocenę
| Ocena | Co potrafisz |
|---|---|
| 2 | Odczytujesz pole z $_POST albo $_GET według wzoru. |
| 3 | Rozróżniasz GET i POST. Odczytujesz dane z formularza i pokazujesz je na stronie (htmlspecialchars). |
| 4 | Sprawdzasz puste pole, długość i zakres. Po błędzie wartość zostaje w polu. |
| 5 | Obsługujesz checkbox, radio i select. Nie pokazujesz sukcesu, gdy dane są niepoprawne. |
| 6 | Składasz formularz w jednym pliku: komunikaty, walidacja po stronie serwera, wartości i zaznaczenia z powrotem w polach. Poprawne zgłoszenie zapisujesz do pliku i wypisujesz listę. |